Faahfaahinta Warka

Boosaaso – Saraakiil amni ayaa sheegay in weeraradii burcad badeednimo ee dhowaan ka dhacay xeebaha Soomaaliya ay fuliyeen koox cusub oo ah dambiilayaal fursad doon ah, taas oo ka sii dareysa halis shirkadaha maraakiibta caalamka, kuwaas oo khasaare dhaqaale oo la mid ah balaayiin doolar soo gaaray. Falalka burcad badeednimada ayaa faraha ka baxay xeebaha Soomaaliya sanadihii 2000-meeyadii, iyadoo heerkii ugu sarreeyay la gaaray sanadkii 2011, markaas oo boqollaal weerar la diiwaangeliyay. Khatartaas ayaa si weyn hoos loogu dhigay kadib markii ciidamo badeed oo caalami ah la geeyay gobolka, isla markaana shirkadaha maraakiibta ay la yimaadeen xeelado cusub oo ay isku difaacaan. Balse toddobaadkii la soo dhaafay gudahiisa, waxaa la afduubtay markabka shidaalka qaada ee HONOUR 25 iyo markabka sibirka qaada ee SWARD, waana dhacdooyinkii ugu waaweynaa ee la diiwaangeliyo bilooyin kadib. Sarkaal ka tirsan laamaha amniga Puntland ayaa xaqiijiyay in qabsashada markabka SWARD ay fuliyeen koox ka hawlgasha degmada xeebeedka Garacad. Deegaanka Garacad ayaa aad uga xiga dhanka koonfureed xarumaha caadiga ah ee ay burcad badeeddu ku xooggan yihiin, kuwaas oo u badan saddexda magaalo xeebeed ee Xaafuun, Bandar Beyla iyo Eyl. Kooxdan cusub ayaa inta badan ka kooban dhallinyaro miyi ah oo ka soo jeeda deegaan hubku uu iska dhex yaallo. Dhaqdhaqaaqooda waxaa kiciyay saboolnimo baahsan iyo caro ay ka qabaan kalluumeysiga sharci darrada ah ee ay wadaan maraakiib shisheeye oo ka kala yimid Shiinaha, Yemen, Iiraan iyo waddamo kale. Sarkaalku wuxuu u sheegay wakaaladda wararka AFP in ku dhawaad qof kasta oo ku nool deegaankan uu yahay sabool, qof kastana uu hubeysan yahay. Kalluumeysiga sharci darrada ah, gaar ahaan kan ay wadaan maraakiibta xaaqaha ah, ayaa xaaladda ka dhigaya mid ka sii darta. Wuxuu intaas ku daray digniin adag oo ah in haddii aan kooxahan laga hortagin, ay isku beddeli karaan ururro la mid ah kuwa haatan dagaalka kula jira dowladda, isagoo ula jeeday Al-Shabaab iyo Daacish. Xaaladda ayaa waxaa sii murjinaya arrimaha qabiilka, oo udub dhexaad u ah siyaasadda iyo bulshada dalka. Sarkaal labaad oo ka tirsan amniga Puntland ayaa sheegay in kooxda afduubatay markabka SWARD ay dhammaantood ka soo wada jeedaan hal beel iyo jifo hoose. Tani ayaa si weyn u adkeynaysa tallaabooyin kasta oo ay dowladda iyo laamaha amnigu qaadi karaan, maadaama loo arki karo weerar ka dhan ah qabiilkaas guud ahaan. Wuxuu sharraxay in ragga saaran markabka ay ka soo jeedaan jifooyin gaar ah, taas oo ka duwan jifada uu ka soo jeedo madaxweynaha Puntland. Haddii weerar la qaado oo qaar ka mid ah ay waxyeello soo gaarto, waxay horseedi kartaa dilal aano qabiil ah oo dhexmara dadka deegaanka. Wuxuu xusay in wada xaajoodka uu yahay xalka ugu wanaagsan ee lagu dajin karo xaaladdan xasaasiga ah, inkastoo uu qiray in arrintaasi ay sidoo kale gacan siinayso dhiirigelinna u tahay burcad badeedda. Dhanka kale, falanqeeye ka tirsan machad daraasaad caalami ah ayaa sheegay in soo rogaal celinta burcad badeednimadu ay dhibaatooyin waqti dheer ah u keeni karto bulshada deegaanka. Qoysaska qaar ayaa laga yaabaa inay lacag caddaan ah oo muddo gaaban ah helaan, balse saameynta ballaaran waxaa ka mid ah kor u kaca qiimaha cuntooyinka dibadda laga keeno iyo shidaalka, caqabad lagu noqdo kalluumeysiga sharciga ah, iyo in suurtagal ay tahay in la kordhiyo ciidamada badda ee shisheeye ee ilaaliya xeebaha. Falanqeeyuhu waxa uu ku adkeeyay in beesha caalamku ay tahay inay wax badan ka qabato sidii looga hortagi lahaa maraakiibta shisheeye ee sida sharci darrada ah uga dhex kalluumeysata gobolka. Puntland waxay sanado badan qeylo dhaan ka muujinaysay kalluumeysiga sharci darrada ah ee shisheeyaha. Ilaa inta beesha caalamku ay si toos ah dhaqaale iyo qalab ugu taageerayso hay'adaha Puntland ee ilaaliya xeebahan, xal lagama gaari doono khatarta taagan. LABEL: Somali