Faahfaahinta Warka

Dagaalka ay Maraykanka iyo Israa’iil ka wadeen Iiraan waxa uu sababay in qiimaha shidaalka iyo cuntadu uu aad u kaco, taasoo khatar gelinaysa in ilaa 32.5 milyan oo qof oo adduunka ah ay hoos ugu dhacaan saboolnimada, iyadoo shaqooyinka ay yaraadeen, raadadka lacagaha ee shaqaalaha dibadda joogaa ay qallaleen, saamayntaasi ayna dareemayaan dalalka Koonfurta Caalamka ee ku tiirsan soo dejinta ka timaada Gacanka. Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in dagaalku uu sii daciifinayo dhaqaalaha markii horeba u jiray jilicsanaan, iyadoo dowladuhu ay ku dhibtoonayaan in ay helaan gargaar caalami oo noqonaya mid yaraada. Qiimaha shidaalka ayaa kor u kacay 25 boqolkiiba illaa uu dagaalku bilowday, taasoo saameyn ku yeelatay qiimaha gaadiidka, wax soo saarka beeraha, iyo qaybaha kale ee tamarta ku tiirsan. Dalalka Afrikaan sida Senegal, Ghana, iyo Kenya oo inta badan ku tiirsan saliidda la soo dejiyo ayaa la kulmay cidhiidhi dhaqaale oo daran, waxaana la filayaa in sicir-bararka uu kordho laba laab sannadka soo socda. Sidoo kale, dalka Baakistaan oo horay ula tacaalayay dhibaato dhaqaale ayaa hadda wajahaya baqdin cusub, iyadoo remittance-ka ay shaqaaluhu ka soo diraan khaliijka ay yaraadeen 40 boqolkiiba tan iyo markii la xanniday maraakiibta. Ururka Midowga Afrika ayaa ku baaqay in la abuuro qaab gurmad degdeg ah, laakiin wadamada reer galbeedku waxay ka go'ay in gargaarkooda u janjeedhaan Ukrayn iyo Iiraan. Takhasusyada dhaqaalaha ayaa sheegay in haddii uu dagaalku sii socdo saddex bilood oo kale, shan iyo soddon milyan oo qof oo dheeri ah ay hoos ugu dhici karaan saboolnimada, gaar ahaan Hindiya, Bangladesh, iyo Masar kuwaas oo sahayda sarreenka iyo saliidda ay ka yimaadeen Iiraan iyo Ruushka. Sidoo kale, hay’adda lacagta adduunka waxay ka digtay in xannibaadda maraakiibta ay ka dhalato qiimo koror oo dheeri ah oo ka yimaada qalabka sida bacriminta, kaas oo saameeya wax soo saarka beeraha Yurub iyo Aasiya. Dhanka kale, dalalka khaliijka sida Sacuudiga iyo Imaaraadka ayaa isku dayaya in ay kordhiyaan wax soo saarka saliidda si ay u dheelli tiraan qiimaha, laakiin waxaa caqabad ku ah xannibaadda ay Iiraan ku xirtay marinka Hormuuz. Khasaaraha dagaalku waxa uu ahaa mid aan la saadaalin karin, waxaana la sheegay in ilaa hadda dhaqaalaha caalamku uu lumiyay in ka boqol iyo konton bilyan oo doolar, isla markaana 800 milyan oo qof oo ka mid ah dadka saboolka ah ay u dhow yihiin in ay la kulmaan gaajo ba'an. Golaha amaanka Qaramida Midoobay ayaa loogu yeeray in isla markiiba la qaado tillaabooyin lagu dejinayo dagaalka, laakiin Maamulka Trump ayaa ku adkeysanaya in aan la dhexgalin ilaa Iiraan ay dhamayso barnaamijkeeda nukliyeerka. Natiijo ahaan, waxaa laga yaabaa in dagaalku uu noqdo mid sababa qax weyn oo Afrikaan ah, iyadoo qoysas badan ay uga warwareegi doonaan cunto yari. Hay’adaha gargaarka waxay ku ololeeynayaan in la bixiyo lacag lagu iibsado shidaal iyo cunto, laakiin haddii aan la helin, qiyaasta dadka saboolka ah waxay noqon doontaa mid aan horay loo arag. Ilaa hadda, dalalka sida Senegal iyo Ivory Coast waxay bilaabeen in ay kordhiyaan beeraha maxalliga ah si ay u yareeyaan ku tiirsanaanta dibadda, balse wakhti ayey qaadan doontaa in ay heerkaas gaaraan. DALNEWS