Faahfaahinta Warka

Degmada Dayniile ee gobolka Banaadir ayaa maanta mar kale waxaa ka taagan xiisad culus iyo dhaq-dhaqaaqyo ciidan, ka dib markii ay saaka gudaha u galeen ciidamo ka tirsan Booliska Soomaaliya oo wata gaadiidka dagaalka iyo cagaf-cagafyo (gaadiidka sida boots-ka loo yaqaanno), iyagoo fulinaya amar kasoo baxay dowladda oo ku aadan burburinta dhul ku yaalla xaafadda Warlaliska. Dadka deegaanka ayaa si degdeg ah u soo baxay si ay uga hortagaan burburka guryahooda, kuwaas oo ay sheeganayaan in ay si sharci ah u leeyihiin, iyagoo ka codsanaya in dowladda ay siiso magdhaw ama guryo kale oo ay u guuraan. Isku horfadhiyaha labada dhinac ayaa keenay in xaaladdu noqoto mid aad u kacsan, iyadoo dadka deegaanka ay adeegsadaan dhagaxyo iyo waxyaabo kale oo ay ku isku dayaan in ay iska caabiyaan ciidamada, halka ciidamaduna ay isticmaalayaan qoryaha iyo gaadiidka dagaalka si ay u xakameeyaan xaaladda. Xiisaddan oo bilowday labadii maalmood ee la soo dhaafay, ayaa horay u sababtay gacan ka hadal dhexmaray labada dhinac, kaas oo keentay khasaare jidheed oo u dhaawac u badan iyo burbur hantiyeed oo saameeyay guryo iyo ganacsiyo yaryar. Sidoo kale, waxaa la sheegay in ciidamada qaarkood ay soo gaareen dhaawacyo, inkasta oo aan la shaacin tirada saxda ah. Maamulka degmada Dayniile iyo saraakiisha amniga ayaan weli wax hadal ah ka soo saarin xiisaddan, taasoo ka dhigan in xaaladdu ay weli cakiran tahay oo ay socdaan isku day lagu xallinayo khilaafka. Natiijo ahaan, haddii dowladda ay ku adkaysato in ay sii waddo burburka iyada oo aan la gaarin heshiis, waxaa laga yaabaa in xiisaddu u kordho oo ay ka dhashaan rabshado culus, gaar ahaan marka la eego in dadka deegaanku ay diyaar u yihiin in ay iska caabiyaan. Sidoo kale, waxaa suurtagal ah in dadka deegaanka ay caawimaad ka raadsadaan hay'adaha xuquuqda aadanaha ama maamulada kale, taasoo horseedi karta cadaadis dheeri ah oo lagu saarayo dowladda. Warbixinnada ugu dambeeyay ee soo baxay bisha Abriil sanadka 2026 ayaa sheegaya in howlgallada noocan oo kale ah ay ka dhaceen maalmihii hore degmooyinka Kaaraan iyo Heliwaa, halkaas oo la burburiyay guryo badan oo dadku deganaayeen, iyadoo dowladda ay sheegtay in ay tahay howlgal lagu nadiifinayo dhulka lagu dhisayo waddooyin cusub iyo xarumo dowladeed. Dadka deegaanka ayaa ku andacoonaya in aysan jirin wax magdhaw ah oo loo qoondeeyay, iyagoo sheegay in dowladda ay ku qasabtay in ay ka guuraan iyada oo aan la siin wax guri ah oo lagu beddelo. Hay'adaha xuquuqda aadanaha sida Amnesty International ayaa ku baaqay in la joojiyo burburka dhulka iyo barakicinta qasabka ah, iyagoo sheegay in ay jebinayso sharciga caalamiga ah. Dhinaca kale, waxaa jira warar sheegaya in guddiyada nabadeynta ee degmada Dayniile ay isku dayayaan in ay u dhexgalaan labada dhinac si loo gaaro heshiis ku meel gaar ah, iyadoo ay jiraan soo jeedin ah in dowladda ay siiso magdhaw lacageed ama guryo cusub oo ay dadka u guuraan. Si kastaba ha ahaatee, dowladda ayaan weli wax jawaab ah ka bixin soo jeedintan, waxaana la filayaa in xiisaddu sii jirto illaa la helo xal lagu qancinayo labada dhinac. Guud ahaan, xaaladda degmada Dayniile ayaa ah mid ka tarjumaysa caqabadaha ka jira maamulka dhulka iyo xuquuqda dadka deegaanka ee magaalada Muqdisho, waxaana looga baahan yahay dowladda in ay qaaddo tallaabooyin degdeg ah si ay uga hortagto in xiisaddu u gudubto colaad siyaasadeed oo dheer, iyadoo la ilaalinayo xuquuqda aasaasiga ah ee dadka shacabka ah. DALNEWS