Faahfaahinta Warka

Hantida dalka Iiraan oo tan iyo Kacaankii Islaamiga ah ee sanadkii 1979 lagu xayiray bangiyada iyo hay'adaha maaliyadeed ee adduunka, gaar ahaan dalka Mareykanka iyo dalalka Yurub, ayaa la qiyaasaa in ay gaareyso ilaa boqol bilyan oo doolar, inkastoo ay jiraan qiyaaso kala duwan oo ay sheegaan hay'adaha kala duwan. Hantidan ayaa noqotay mid ka mid ah qodobbada ugu muhiimsan ee wadahadallada u dhexeeya Iiraan iyo Mareykanka, gaar ahaan xilligan ay socdaan isku dayo lagu soo afjarayo dagaalka dhowaan dhacay. Taariikhda xayiraadda hantida Iiraan waxay bilowday 14-kii Noofambar 1979, markii uu Madaxweynihii Mareykanka Jimmy Carter uu saxiixay amar lagu xayirayay ku dhawaad siddeed bilyan oo doolar oo hanti Iran ah oo ku jirtay bangiyada Mareykanka. Kadib markii ay dhaqan gashay xayiraaddan, bangiyo waaweyn oo caalami ah sida Citibank, HSBC, Deutsche Bank, iyo Barclays ayaa xiriirkooda maaliyadeed ee Iran gooyay, shirkadaha warshadaha sida Shell, Total, Siemens, iyo Boeing ayna ka baxeen mashaariicdii ay ka wadeen Iran. Heshiiskii Algiers ee sanadkii 1981 ayaa qayb ka mid ah hantida dib loogu soo celiyay Iiraan, kuwaas oo lagu qiyaasay saddex bilyan oo iyo lix boqol oo milyan oo doolar, laakiin inta kale waxaa loo qoondeeyay in lagu bixiyo dacwadihii ay gudbiyeen shirkado iyo muwaadiniin Mareykan ah oo ku andacoonaya in ay waxyeelo u soo gaartay Kacaankii Iiraan. Tan iyo markaas, xayiraadaha ayaa sii socday, iyadoo heshiiskii nukliyeerka ee 2015 uu keenay in la yareeyo cunaqabataynta, iyadoo Iiraan ay soo ceshatay qiyaastii lixdan bilyan oo doolar oo hanti ah, laakiin markii uu Maraykanku ka baxay heshiiska sanadkii 2018, hantidaas ayaa mar kale la xayiray. Waxaa intaas dheer, kadib dagaalkii u dambeeyay ee u dhexeeya Iiraan iyo Maraykanka, Iiraan ayaa sheegtay in ay soo gaartay khasaare dhaqaale oo gaaraya laba boqol iyo toddobaatan bilyan oo doolar, kaas oo ay ku weydiisatay magdhow. Safiirka Iiraan u fadhiya Qaramada Midoobay ayaa warqad u diray xoghayaha guud, isagoo dalbanaya in dalalka kala duwan ay bixiyaan magdhow khasaarahan, laakiin ilaa hadda ma jirso jawaab rasmi ah oo ka timid Maraykanka ama dalalka kale. Sidoo kale, warbixin ay soo saartay wakaaladda wararka ee Tasnim News, oo xiriir dhow la leh ciidamada ilaalada kacaanka Iiraan, ayaa lagu sheegay in Iiraan ay weli waddaa qiimeynta khasaaraha, isla markaana arrinta magdhowga lagaga hadlay wadahadalladii dhowaan ka dhacay magaalada Islaamabaad. Afhayeenka dowladda Iiraan, Fatima Mahajirani, ayaa sheegtay in khasaaraha hordhaca ah uu gaarayo ilaa laba boqol iyo toddobaatan bilyan oo doolar, taasoo ay ku jirto burburka kaabayaasha, dhismayaasha, iyo hakadka warshadaha. Natiijo ahaan, haddii aan la gaarin heshiis ku saabsan soo celinta hantida iyo magdhowga khasaaraha, waxaa laga yaabaa in Iiraan ay sii waddo dalabkeeda, taasoo caqabad ku noqon karta wadahadallada nabadeed ee socda. Sidoo kale, khubarada dhaqaalaha ayaa sheegay in soo celinta hantida ay Iiraan ku xiri karto dib u dhiska dhaqaalaheeda ka dib dagaalkii, waxayna noqon kartaa mid muhiim u ah xasilloonida gobolka. Guud ahaan, hantida Iiraan ee la xayiray ayaa ah mid ka mid ah qodobbada ugu adag ee wadahadallada, waxaana la filayaa in ay sii socoto ilaa la helo heshiis waara oo lagu qancinayo labada dhinac. Ilaa iyo hadda, ma jiro wax caddayn ah oo muujinaysa in Maraykanku uu diyaar u yahay in uu soo celiyo hantida ama uu bixiyo magdhow, iyadoo arrintani ay noqon karto mid lagu tijaabinayo mustaqbalka xiriirka labada dal. DALNEWS