Faahfaahinta Warka

Haweenay ku nool dalka Kolombiya ayaa laba wiil oo mataano ah u dhashay, laakiin markii la sameeyay baaritaanka hiddaha (DNA) waxaa la ogaaday in labada wiil ay leeyihiin aabayaal kala duwan, taasoo ah dhacdo aad dhif u ah oo loo yaqaan "bacriminta labaad ee aabayaasha kala duwan" ama heteropaternal superfecundation. Tani waxay ka dhigan tahay in hooyadu ay ku bacrimisay laba ukun oo kala duwan iyadoo ay laba jeer oo kala duwan la galmootay laba rag ah isla muddada yar ee bacriminta (24-36 saacadood gudaheed), ka dibna ay uuraysatay labada wiil isla mar. Saynisyahannada Jaamacadda Qaranka ee Kolombiya, kuwaas oo sameeyay baaritaanka, waxay sheegeen in tani tahay mid ka mid ah 20-ka kiis oo la ogyahay adduunka oo dhan. Professor William Usaquén, oo ah agaasimaha shaybaarka, ayaa sharraxay in dhacdadani ay u baahan tahay shuruudo gaar ah: ugu horeyn, haweeneydu waa inay laba qof kala galmooto muddo aad u gaaban gudaheed; marka labaad, waa inay sii daysaa laba ukun ama in ka badan oo isku xiga inta lagu jiro hal wareeg oo caado ah; ugu dambeyntiina, labada ukun waa in ay ku guuleystaan in ay bacrimaan ka hor inta aysan mid dhintan. Caadi ahaan, marka haweeneydu sii daysato wax ka badan hal ukun, haddii mid bacrimiyo, kuwa kale way dhintaan. Laakiin haddii bacriminta labaad ay dhacdo 24-36 saacadood gudahood ka dib marka ukunta hore la bacrimiyo, waxaa suurtagal ah in labada ukun ay noolaadaan oo ay uuraystaan. Natiijo ahaan, kiiskani wuxuu muujinayaa sida bayoolojigu u noqon karo mid adag oo ka baxsan fahamka caadiga ah. Waxay sidoo kale kordhisaa wacyiga ku saabsan muhiimadda baaritaanka DNA-da si loo xaqiijiyo aabbanimada, gaar ahaan xaaladaha ay jiraan dhacdooyin noocan oo kale ah. Khubarada caafimaadka ayaa sheegay in dhacdadani aysan wax khatar ah u keenin carruurta ama hooyada, laakiin waxay noqon kartaa mid lagu yaabo oo laga yaabo in ay saameyn ku yeelato xiriirka qoyska haddii la ogaado. Warbixin dheeri ah oo soo baxday bisha Abriil sanadka 2026, hay'adaha caalamiga ah sida WHO ayaa ku baaqay in la sii wado cilmi-baarista ku saabsan bacriminta labaad, si loo fahmo sida ay u dhacdo iyo haddii ay jiraan arrimo kale oo saameyn ku yeelan kara. Sidoo kale, baaritaanka DNA-da ayaa hadda noqday mid aad looga faa'iidaysto adduunka oo dhan si loo xalliyo khilaafaadka aabbanimada, loona caddeeyo xiriirka qoyska. Guud ahaan, dhacdadani waxay noqonaysaa mid lagu xusuusto taariikhda sayniska, waxaana laga yaabaa in ay keento isbeddel ku yimaadda sida loo qaabeeyo baaritaannada hiddaha, iyo in la ogaado in xaaladaha qaarkood ay ka jiraan waxyaabo ka baxsan sida caadiga ah loo malaynayo. DALNEWS