Faahfaahinta Warka

Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo waxay qorsheynaysaa inay samayso cutub kaaran oo milateri ah si ay u ilaaliso goobaha macdanta ee waddanka, iyadoo hay'adda kormeerka macdanta ee IGM ay ku dhawaaqday Isniintii in la sameynayo ilaalo macdan oo ay taageeri doonaan maalgashiyo ka yimaada Maraykanka iyo Imaaraadka Carabta, kuwaas oo doonaya inay helaan macdanta muhiimka ah iyadoo Congo ay la dhibtoonayso kooxaha fallaagada ee gobolka bari. IGM waxay sheegtay in cutubkan khaaska ah uu mas'uul ka noqon doono ilaalinta silsiladda macdanta oo dhan, oo ay ku jiraan goobaha laga qodo iyo gaadiidka macdanta, iyadoo dhammaadka 2028 la qorsheynayo in la geeyo in ka badan 20,000 oo askari oo daboolaya 22 gobol oo macdan ah. Tababarka lix bilood ah ayaa la siin doonaa qorista, waxaana la filayaa in kooxda ugu horeysa la geeyo Diseembar. Madaxweyne Feliks Tshisekedi waxa uu hiigsanayaa in nadiifiyo dhammaan qaybta macdanta, isagoo meeska ka saaraya dhaqamada ka soo horjeeda maamul wanaagga, daahfurnaanta, iyo raadraaca macdanta, sida uu sheegay Rafael Kabengele oo ah kormeere guud ee macdanta. Barnaamijkan 100 milyan oo doolar ayaa waxaa lagu maalgelinayaa iskaashi lala yeeshay Maraykanka iyo Imaaraadka. Congo waxay mas'uul ka tahay 70 boqolkiiba wax soo saarka adduunka ee cobalt-ka, kaas oo muhiim u ah soo saarida baytariyada baabuurta korontada ku shaqeysa iyo tignoolajiyada difaaca, waxayna leedahay kaydadka ugu qanisan dunida ee naxaasta, coltan-ka, iyo lithium-ka. Shirkadaha Shiinaha ayaa ah kuwa ugu awoodda badan dalka, Maraykankuna waxa uu riixayaa in uu yareeyo awooddaas. Hantida weyn ee dhulka hoostiisa ku taal ayaa iyadna ka mid ah sababaha kiciya kooxaha fallaagada. Congo iyo Rwanda waxay saxeexdeen heshiis Diseembarkii hore kaas oo lagu doonayo in la joojiyo dagaalka bariga Congo, iyadoo Rwanda oo ah deriska yar ee bari ay sannadkii hore taageertay kooxda M23 intii ay u sii qaadanaysay bariga, kaas oo ah gobol daba dheeraaday rabshadaha iyo tahriibka macdanta. Heshiiska waxaa ku jira qayb dhaqaale oo lagu waday in la kordhiyo sahayda macdanta istiraatiijiyadeed ee danaha Maraykanka. Congo iyo Maraykanka waxay saxeexdeen iskaashi macdan sannadkii hore, kaas oo shirkadda Maraykanka ee Virtus Minerals ay la wareegtay macdanta naxaasta iyo cobalt-ka ee shirkadda Chemaf. Shirkadaha kale ee reer galbeedka ayaa iyaguna muujiyay dano ay ka qabaan maalgashiga, oo ay ku jiraan hanti ku taal dhulka ay haystaan kooxaha fallaagada. Natiijo ahaan, sameynta cutubkan kaaranka ahi waxay kordhin doontaa xakamaynta Congo ee macdanta, laakiin waxay sidoo kale khatar gelin kartaa xasilloonida haddii loo adeegsado cadaadis ay dhinacyada kale ka qabaan. Khubaro ayaa sheegay in cutubku uu noqonayo mid lagu dagaallamo kooxaha hubaysan, laakiin waxaa suurtagal ah in uu keeno falcelin ka timaada Shiinaha oo ku eedeynaya Maraykanka in uu ku soo rogayo qalalaase cusub. Warar dambe ayaa sheegaya in qaar ka mid ah qorshayaasha la soo dhaweeyey hay'adaha xuquuqda aadanaha, iyagoo ka digay in cutubka loo isticmaali karo in lagu qaboojiyo shaqaalaha macdanta ama lagu kala firdhiyo mudaharaadyo. Sidoo kale, maamulka macdanta waxaa gacanta ku haya siyaasiyiinta qaarkood, taasoo keeni karta in ilaaladu noqoto kuwo matalaya dano gaar ah. Ugu dambeyn, waxaa la filayaa in cutubkan uu bilow doono tababarka bisha soo socota, iyadoo Maraykanku uu ballan qaaday in uu siiyo qalabka casriga ah iyo taageerada sirdoonka si loo xoojiyo howlgallada. DALNEWS