Faahfaahinta Warka

Laga war haystaa weerar burcad badeed oo ka dhacay xeebta Soomaaliya, iyadoo saraakiisha amniga badda iyo hay'adaha badmaxtiga ay sheegeen in markab xamuul ah la afduubtay, kaas oo ah kii labaad muddo ka yar toddobaad gudaheed. Weerarka ayaa lagu qaaday markabka Sward oo ka siday sibidh laga keenay Suez ee Masar una socday dekedda Mombasa ee Kenya, isla markaana uu calanka St Kitts iyo Nevis ku taagnaa. Weerarradani waxay yimaadeen iyadoo marinnada badda ay carqalado weyn soo gaareen xannibaadda marinka Hormuuz ee ka dhalatay dagaalka ay Maraykanka iyo Israa’iil ka wadeen Iiraan. Hay’adda UKMTO ayaa sheegtay in markabka Sward lagu afduubay 11 kiiloomitir waqooyi-bari ka xigta magaalada Garacad ee xeebta Soomaaliya. Kooxda nabadgelyada badda ee Vanguard ayaa xustay in shaqaalaha 15-aad ee markabka ay ka mid yihiin laba qof oo Hindi ah iyo 13 qof oo Suuriyaan ah, isla markaana markabka hadda gacanta lagu hayo, waxaana loo socdaa xeebta Soomaaliya iyadoo la wargeliyay ciidamada booliska badda ee Puntland. Sarkaal ka tirsan ciidanka ayaa sheegay in sagaal burcad badeed ay fuuleen markabka kuna qabsadeen gacan ku heynta, iyagoo hubaysan oo la socodsiinaya. Burcad badeed Soomaaliyeed waxay sababeen qas iyo khasaare badan intii u dhaxaysay 2008 ilaa 2018, badeecadaha caalamiga ahna way qaateen, balse roondada caalamiga ah iyo maamulka badda ayaa hoos u dhigay weerarradooda. Si kastaba ha ahaatee, dhaqdhaqaaqa burcadda ayaa dib u soo noqday dabayaaqadii 2023 kadib markii hoos loo dhigay roondada ka hortagga burcadda, iyadoo maalgelinta loo weeciyay ka hortagga kooxda Xuseeyaal ee Yemen oo khatar ku ahaa maraakiibta marinka Bab al-Mandeb. Arbacadii hore, markab shidaal ah oo ka ambabaxay deked Badda Cas oo ka tirsan Soomaaliland ayaa lagu qabtay biyaha Puntland kuna sii jeeday Muqdisho. Nofeembartii, weeraryahano hubaysan oo wata qoryaha mashiinnada iyo bambooyinka ayaa weeraray markab ganacsi oo ka baxsan xeebta Muqdisho. Xannibaadda marinka Hormuuz oo bilowday 28kii Febraayo iyadoo ay ugu wacan tahay dagaalka ay Maraykanka iyo Israa’iil ka wadeen Iiraan ayaa xayiray qulqulka qayb weyn oo ka mid ah saliidda adduunka, qaar ka mid ah markaabiibta ayaa loo weeciyay marinka Suez ama qaaday safar dheer oo ka soo wareega Cape of Good Hope ee koonfurta Afrika si ay gaarsiiyaan Asia iyo Yurub. Sidoo kale, qaar ka mid ah saliidda Sacuudiga waxaa loo weeciyay marinka dhuumaha ee Badda Cas. Khubaro amniga badda ayaa sheegay in dib u soo noqoshada burcadda ay tahay mid ka faa’iideysanaysa xannibaadda marinka Hormuuz, iyadoo dowladda Soomaaliya ay ku baaqatay in roondada caalamiga ah si degdeg ah loogu soo celiyo xeebaha Soomaaliya. Xukuumadda Puntland ayaa ballan qaaday howlgal culus oo lagu biqinayo burcadda inta ka hadhay qorshahan, waxaana la filayaa inay doondo la soo galiyaan bilaha soo socota. Sidoo kale, kumannaan qof oo ka tirsan ganacsatada Soomaaliyeed iyo shirkadaha shidaalka ayaa ka walaacsan saamaynta dhaqaale ee afduubku ku yeelanayo dib-u-habeynta suuqyada. Ilaa hadda, ma jiro wax gorgortan ah oo lagu xallinayo siideynta markabka Sward, iyadoo la sheegay in burcaddu ay dalban kaan canshuur dhaadheer. Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika ayaa ku baaqay in si degdeg ah wax looga qabto amni-darrida badda si looga hortago masiibo dhaqaale oo sii kordheysa. DALNEWS