Faahfaahinta Warka

Maamulka Dowlad Goboleedka Puntland ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay in uu bilaabayo dagaal cusub oo lagu cirib tirayo kalluumaysiga sharci darrada ah ee ka socda xeebaha Puntland, kaas oo ah mid ka mid ah dhibaatooyinka ugu weyn ee saameeya khayraadka badda iyo dhaqaalaha bulshada ku tiirsan kalluumeysiga, gaar ahaan kuwa ku nool xeebaha Bari iyo Karkaar. Wasaaradda Kalluumaysiga iyo Khayraadka Badda Puntland ayaa shaaca ka qaaday in ay qaadi doonto tallaabooyin adag oo ka dhan ah shaqsiyaadka Soomaaliyeed iyo kuwa ajnabiga ah ee ku lugta leh kalluumaysiga sharci darrada ah, kuwaas oo si nidaamsan uga faa'iidaysta biyaha Puntland iyagoon hayn ruqsad ama wax shuruud ah oo sharci ah. Tani waxay keenaysaa in kalluunka yaraado, waxyeelo u geysato deegaanka badda, iyo in kalluumaysatada maxalliga ah ay lumiyaan dakhligooda maalinlaha ah. Natiijo ahaan, waxaa la filayaa in howlgallada la soo bandhigay ay yareeyaan heerka kalluumaysiga sharci darrada ah, iyadoo la adeegsanayo kormeer joogto ah oo ay fulinayaan ciidamada badda Puntland, kuwaas oo helaya taageero farsamo iyo tababar oo ka yimaada hay'adaha caalamiga ah sida EU NAVFOR iyo IGAD. Sidoo kale, waxaa la adkeynayaa nidaamka bixinta ruqsadaha kalluumaysiga, iyadoo la hubinayo in dhammaan maraakiibta ay leeyihiin qalab lagu kormeero oo loo yaqaan VMS (Nidaamka Kormeerka Maraakiibta), si loo ogaado goobta ay maraakiibtu ku sugan yihiin. Warbixinnada ugu dambeeyay ee soo baxay bisha Abriil sanadka 2026 ayaa sheegaya in sannadkii 2025, Puntland ay ku qabatay in ka badan 50 markab oo ajnbi ah oo ku hawlan kalluumaysiga sharci darrada ah, waxaana la soo rogay ganaaxyo lacageed oo gaaraya ilaa saddex milyan oo doollar. Sidoo kale, hay'adda horumarinta kalluumaysiga ee Puntland ayaa sheegtay in ay qorsheyneyso in ay soo bandhigto tababaro loogu talagalay kalluumaysatada maxalliga ah si ay u bartaan sida loo ilaaliyo khayraadka badda, iyo in la dhiso xarumaha lagu keydiyo kalluunka si loo yareeyo khasaaraha ka dib marka la soo qabto. Dhinaca kale, maamulka Puntland ayaa ugu baaqay ganacsatada iyo maalgashadayaasha in ay ka faa'iidaystaan fursadaha maalgashiga sharci ah ee waaxda kalluumaysiga, gaar ahaan dhanka kalluun-beerista (aquaculture) iyo dhismaha warshadaha lagu farsameeyo kalluunka, si looga dhigo Puntland mid ka mid ah xarumaha ugu weyn ee dhoofinta kalluunka Geeska Afrika. Tani waxay noqonaysaa mid kor u qaadaysa dhaqaalaha deegaanka, abuuraysa shaqooyin cusub, iyo ilaalinaysa khayraadka dabiiciga ah jiilasha mustaqbalka. Guud ahaan, dagaalka cusub ee Puntland ee ka dhanka ah kalluumaysiga sharci darrada ah waxaa loo arkaa mid lagama maarmaan u ah ilaalinta dhaqaalaha buluugga ah (blue economy), waxaana la filayaa in uu soo jiito taageero dheeri ah oo ka yimaada dowladda federaalka Soomaaliya iyo hay'adaha caalamiga ah, si loo xaqiijiyo in khayraadka badda loo isticmaalo si waara oo caddaalad ah. DALNEWS