Faahfaahinta Warka

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed oo caan ku ah magaca Farmaajo, ayaa shaaca ka qaaday in dalku uu galay marxalad halis ah oo aan horay loo arag, kadib markii uu si rasmi ah u dhammaaday muddo-xileedkii Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, kaas oo ku beegmay maanta oo ay taariikhdu tahay 14-kii bisha Abriil ee sanadka 2026, sida uu dhigayo Dastuurka Kumeel gaarka ah ee la ansixiyay sanadkii 2012. Farmaajo ayaa ku caddeeyay warsaxaafadeed uu soo saaray in dhammaadka muddo-xileedka baarlamaanku uu keenay jahawareer sharci iyo hubanti la'aan ku saabsan sida loo maamuli doono dalka illaa la soo dhiso baarlamaan cusub, isagoo xusay in qodobbada 60-aad iyo 69-aad ee dastuurka ay cadeynayaan in awoodaha baarlamaanku ay dhaceen isla markaana aan jirin sharci ku meel gaar ah oo lagu shaqeeyo illaa doorashada cusub. Marka la eego natiijooyinka suurtagalka ah, waxaa la filayaa in dhammaadka muddo-xileedka baarlamaanku uu keen doono laba arrimood oo halis ah: mid ayaa ah in madaxweynaha hadda jira Xasan Sheekh Maxamuud uu ku sii jiro xilkiisa isagoo aan lahayn baarlamaan kormeera ama ansixiya go'aamadiisa, taasoo horseedi karta in qaar ka mid ah maamulada gobolada ay diidaan sharciyadda uu soo saaro. Midda kalena waxay tahay in siyaasiyiinta mucaaradka ay uga faa'iidaystaan firaaqa dastuuriga ah si ay u qaadaan tallaabooyin lagu saarayo cadaadis dowladda dhexe, iyagoo ku andacoonaya in madaxweynaha uu yahay mid sharci darro ah haddii uu sii jiro xilkiisa baarlamaan la'aan. Waxaa intaas dheer, Farmaajo waxa uu sheegay in madaxweyne Xasan Sheekh uu ka harsan yahay 31 maalmood oo keliya si uu ugu dhammeeyo xilkiisa dastuuriga ah, sida uu dhigayo qodobka 91-aad, isagoo ugu baaqay in si degdeg ah loo sameeyo heshiis siyaasadeed oo ay wada qayb qaataan dhammaan qolooyinka iyo maamulada gobolada, si looga hortago firaaqo dastuuri ah oo keeni karta colaad siyaasadeed oo dheer. Sidoo kale, siyaasiyiinta mucaaradka ah oo ay xulafo la yihiin maamulada Puntland iyo Jubaland ayaa iyaguna maanta fariin wadajir ah u diray beesha caalamka, iyagoo ka digay in dowladda federaalku ay isku dayeyso in ay sii wado xukunka iyada oo aan lahayn baarlamaan sharci ah, waxaana ay ku baaqeen Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay in ay saaraan cadaadis diblomaasiyadeed si loogu qasbo dowladda in ay doorasho degdeg ah u qabato. Warbixinnada ugu dambeeyay ee laga helayo Muqdisho ayaa sheegaya in guddiga doorashada qaranka uu qorsheynayo in uu ku dhawaaqo taariikh cusub oo doorashada baarlamaanka lagu qabanayo bisha Juun ee soo socota, laakiin maamulada Puntland iyo Jubaland ayaa sheegay in ayan ka qayb qaadan doonin doorasho inta aan la soo afjarin khilaafka dastuuriga ah. Sidoo kale, waxaa jira warar sheegaya in safiirka Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya uu la kulmay madaxda Puntland iyo kuwa dowladda dhexe si uu uga wada hadlo sidii loo xallin lahaa qalalaasan. Guud ahaan, dalku wuxuu galay halis weyn oo siyaasadeed oo uu kaga imanayo in uu yeesho madaxweyne laakiin uusan lahayn baarlamaan, iyo in uusan jirin sharci lagu maamulo illaa la qabto doorashada cusub. Waxaana la filayaa in maalmaha soo socoda ay jiraan kulamo degdeg ah oo dhexmara dhammaan maamulada gobolada iyo dowladda dhexe si looga hortago in ay Soomaaliya gasho qalalaase cusub oo dagaal keeni kara. DALNEWS